Hipermobilność to stan, w którym staw ma ponadprzeciętną ruchomość. Najczęściej dotyczy to wielu stawów w ciele człowieka ale czasem zdarza się, że tylko wybrane stawy mają nadmierną ruchomość.
Czy hipermobilność jest problemem?
Zależy. Są osoby z hipermobilnością, które robią z tego zaletę. Nie mają żadnych dolegliwości bólowych oraz problemów ze stawami. Może być jednak odwrotnie. Przez to, że mięśnie wokół stawu nie stabilizują go w sposób jaki powinny, staw może się przeciążać i prowadzić do dolegliwości bólowych.
Większość osób nie wie, że istnieje coś takiego jak hipermobilność. Warto jednak wiedzieć, że możemy mieć hipermobilność i dolegliwość danego stawu ale ból może być zupełnie z innego powodu, a hipermobilność tylko współistnieje.
Jakie są objawy hipermobilności?
U osoby z hipermobilnością obserwuje się przeprosty w stawach, przykładowo w łokciach czy kolanach. Hipermobilność nie musi jednak wiązać się z bólem.
Hipermobilność dotyczy tkanki łącznej w całym organizmie, nie tylko w stawach ale również w narządach wewnętrznych, dlatego u części osób hipermobilność wiąże się też z objawami spoza stawów, np. z dolegliwościami układu pokarmowego. U niektórych osób z hipermobilnością obserwuje się również zaburzoną koordynację i czucie własnego ciała (czyli tzw. propriocepcję).
Kogo dotyczy hipermobilność?
Najczęściej o hipermobilności dowiadują się osoby aktywne oraz sportowcy. U tych osób częściej dochodzi do urazów (takich jak zwichnięcie rzepki, częste skręcenia stawów skokowych, wypadanie barku) przez wysoką aktywność i jednocześnie osłabioną stabilność stawów, będącą konsekwencją hipermobilności. Osoby uprawiające sporty takie jak akrobatyka, taniec czy gimnastyka mogą być szczególnie narażone na przeciążenia i urazy, ponieważ sporty te wymagają dużego zakresu ruchu, często przekraczający naturalny zakres dla większości osób.
Czy jest jakiś test, który powie mi czy mam hipermobilność?
Najszybszym sposobem na wstępną ocenę nadmiernej ruchomości stawów jest 9-punktowa skala Beightona, która składa się z prostych ruchów dla pięciu różnych stawów.
- Odgięcie małego palca do tyłu o więcej niż 90 stopni (1 punkt za każdą dłoń)
- Przyciągnięcie kciuka do przedramienia (1 punkt za każdą dłoń)
- Przeprost w stawie łokciowym o więcej niż 10 stopni (1 punkt dla każdego łokcia)
- Przeprost w stawie kolanowym o więcej niż 10 stopni (1 punkt dla każdego kolana)
- Skłon w przód z prostymi kolanami z położeniem całych dłoni płasko na podłodze (1 punkt).
U osób dorosłych wynik 5 na 9 punktów (lub więcej) może sugerować hipermobilność
Czy hipermobilność jest wrodzona?
Jeśli przyczyną jest zespół Ehlersa-Danlosa (EDS), czyli genetyczna choroba obejmująca m.in tkankę łączną, naczynia krwionośne, narządy wewnętrzne i skórę to mówimy o hipermobilności wrodzonej, która zostaje z nami na całe życie.
Nie zawsze jest to hipermobilność wrodzona, częściej mówimy o zaburzeniach ze spektrum hipermobilności (HSD). To sytuacja, w której hipermobilność występuje, ale nie spełnia kryteriów choroby genetycznej. Może też być nabyta, np. dotyczyć jednego stawu po urazie, jak skręcenie kostki..
Czy hipermobilność mija z wiekiem?
U większości osób zakres ruchu w stawach zmniejsza się z wiekiem, szczególnie po dzieciństwie i okresie dojrzewania. Jeśli jednak jest to uwarunkowanie genetyczne, hipermobilność stawów zostaje z nami na całe życie. Nie musi nas ograniczać. Celem terapii w hipermobilności powinna być poprawa czucia własnego ciała, wzmocnienie mięśni stabilizujących stawy i praca w zakresie, który potrafimy aktywnie utrzymać. Współpraca z fizjoterapeutą lub trenerem medycznym może nauczyć prawidłowych wzorców ruchu i kontroli ciała.
Co robić jeśli mam hipermobilność?
Można być hipermobilnym, nie mieć dolegliwości bólowych i prawidłowo funkcjonować mimo nadmiernej ruchomości. U osób bezobjawowych istotna będzie profilaktyka – warto obserwować swoje ciało jak zachowuje się podczas ruchu oraz wybierać aktywności, które będą zwiększały uczucie stabilności.
Jeśli jednak występują dolegliwości ze strony układu pokarmowego czy układu ruchu to warto skonsultować się ze specjalistą.
Czy z hipermobilnością można trenować?
Zdecydowanie. Ruch pozwala na odżywienie tkanek, utrzymanie masy mięśniowej, sprawności i koordynacji. W przypadku hipermobilności warto zacząć od nauki kontroli ciała, wzmacniania, a później stopniowo wprowadzać dynamikę jak bieg czy skoki. U osób hipermobilnych warto budować siłę w pełnych zakresach ruchu, jednak trzeba zwrócić uwagę czy dana osoba potrafi aktywnie kontrolować wykorzystywany zakres, szczególnie w końcowych zakresach ruchu.
Czy można się rozciągać przy hipermobilności?
Przy hipermobilności występuje nadmierny zakres ruchu w stawie. Warto zatem nauczyć się kontrolować ten zakres i budować siłę zamiast dokładać kolejne stopnie ruchomości.
U osób hipermobilnych warto skupić się na wzmacnianiu, kontroli ruchu i pracy w dostępnym zakresie, a rozciąganie traktować jako narzędzie, które stosujemy wtedy, kiedy rzeczywiście jest potrzebne.
Kiedy z hipermobilnością zgłosić się do lekarza?
Konsultacja jest wskazana, gdy urazy stawów, na przykład kolanowych, barkowych czy skokowych, się powtarzają, albo gdy pojawia się podejrzenie zespołu genetycznego, takiego jak zespół Ehlersa-Danlosa. Powodem do wizyty mogą być też objawy spoza układu ruchu: dolegliwości ze strony układu pokarmowego lub serca (np. omdlenia, kołatanie), a także zmiany skórne, takie jak siniaki czy kruchość naczyń krwionośnych.
Wybór specjalisty zależy od objawów. Przy urazach stawów najczęściej będzie to ortopeda, przy podejrzeniu choroby tkanki łącznej reumatolog lub genetyk kliniczny, a przy problemach trawiennych gastroenterolog. Fizjoterapeuta lub trener medyczny może ocenić kontrolę ruchu i pomóc zdecydować, czy potrzebna jest dalsza diagnostyka, czy wystarczy fizjoterapia i trening. Diagnozy choroby genetycznej nie stawia jednak ani fizjoterapeuta, ani trener medyczny.
Co warto zapamiętać?
- Hipermobilność występuje zarówno u dzieci, jak i u dorosłych. Nie zawsze jest problemem, ale warto o niej wiedzieć.
- Może przebiegać bez żadnych dolegliwości ale u niektórych osób może być przyczyną niestabilności stawów, dolegliwości bólowych czy częstych kontuzji
- Przyczyną może być choroba genetyczna (np. zespół Ehlersa-Danlosa), zaburzenia ze spektrum hipermobilności (HSD) albo uraz, po którym zwiększa się ruchomość jednego stawu.
- Podstawą pracy z hipermobilnością jest aktywność fizyczna oparta na treningu wzmacniającym.
- Przy powtarzających się urazach, uporczywym bólu albo objawach spoza układu ruchu warto zgłosić się do lekarza.
Chcesz sprawdzić, czy dotyczy Cię hipermobilność?
Umów się na wizytę w Przystani na Trening w Zielonkach koło Krakowa.
Ocenimy ruchomość Twoich stawów i kontrolę ruchu, pomożemy Ci lepiej zrozumieć swoje ciało i pokażemy, jak z nim pracować, żeby stawy były stabilne, a ruch dawał radość.
Więcej informacji znajdziesz na przystannatrening.pl.